فهرست مطالب

قیمت شن و ماسه

قیمت مصوب شن و ماسه در سال 1401 مهر ماه

با توجه به گسترش صنعت ساختمان سازی و افزایش نیاز به مسکن لازم است در مورد مواد و مصالح مصرفی در این صنعت به خوبی تحقیق کنیم و اطلاعات به دست آوریم، از جمله مصالح پر مصرف و مهم در ساختمان سازی می توان به شن و ماسه اشاره کرد که کیفیت آن به طور مستقیم روی کیفیت ساختمان تاثیرگذار است. ما در این مقاله قصد داریم تا نکات مهمی در مورد آنها بیان کنیم.

امیدواریم نکات ارائه شده کمک کند بتوانید شن و ماسه ای مرغوب با مشخصات مورد نیازتان و بهترین قیمت شن و ماسه تهیه کنید.

قیمت مصوب شن و ماسه در سال 1401

قیمت مصالح بتن به موارد مختلفی بستگی دارد. همچنان که قیمت مصوب شن و ماسه در سال 99 نیز به عوامل مختلفی وابسته است. بعضا به دلیل واردات بعضی از محصولات، قیمت ها با بازار جهانی تنظیم می شوند. در هر صورت هر ساله قیمت از سوی انجمن های مربوطه اعلام می شود. تمامی بازار ها و فروشنده ها نیز موظف به هماهنگی با این قیمت ها می باشند.

امروزه بنا به دلایل مختلفی حیات و ادامه کار واحد های صنعتی با خطر مواجه است. برای مثال:

  • افزایش چشمگیر هزینه واحد های تولیدی
  • اعم از رشد بی‌ رویه نرخ ارز
  • بهای ماشین ‌آلات و قطعات
  • لوازم و خدمات
  • حقوق و دستمزد

در همین راستا شرکت های عضو و ارائه آنالیز برای تعیین و ابلاغ قیمت های جدید، قیمت های جدید و مصوب مصالح سال جاری را اعلام کردند. اعلام قیمت های مصوب از تعطیلی کارخانه ها و بیکار شدن کارگران بسیاری در سطح کشور جلوگیری می کند.

همچنین این امر موجب دستیابی به یک رویه یکسان با توجه به شرایط جغرافیایی منطقه شده و به حفظ اشتغال پویا و پایدار می شود. با توجه به نام گذاری سال نود و نه به نام جهش تولید نیز، قطعا این موضوع گامی بلند در نیل به این هدف در سطح کشور می باشد. 

قیمت مصوب مصالح ، شن و ماسه در سال 99
قیمت شن و ماسه

قیمت مصوب مصالح در سال 99 (منقضی شده)

قیمت‌های فروش مصالح ساختمانی (شن و ماسه) برای سال 1399 به شرح ذیل ابلاغ شده است. این طرح و اجرای قیمت های اغلام شده از تاریخ 1399/02/20 اجرایی خواهد بود.

قابل ذکر است که نرخ بهای هر کدام از مصالح برای فروش هر تن می باشد. قیمت های مصوب را می توانید در جدول تصویر زیر که به ریال تنظیم شده است، مشاهده کنید.

قیمت شن و ماسه

قیمت شن و ماسه

سنگدانه ها یکی از اجزای اصلی ساخت بتن و ملات های مورد استفاده در صنعت ساختمان محسوب می شود . سنگدانه های ریز و درشت معمولا % 60 تا %75 حجم بتن ( %70 تا %85 جرم بتن) را تشکیل می دهندو به شدت بر روی خصوصیات بتن تازه و سخت شده ،خصوصیات مخلوط و صرفه اقتصادی تاثیر گذار است. سنگدانه ریز معمولا از ماسه طبیعی یا سنگ شکسته تشکیل می شوند و اندازه اکثر ذرات آن ها کمتر از 5 میلی متر است . سنگدانه درشت از ترکیب شن یا سنگ شکسته یا یکی از آن ها تشکیل شده اند و اندازه ذرات آن ها عمدتا از 5 میلی متر بیشتر بوده و معمولا بین 10 میلی متر تا 40 میلی متر است . شن های موجود در بازار را عمدتا به دو نوع نخودی و بادامی می شناسند . شن و ماسه طبیعی معمولا از معدن ، رودخانه ، دریاچه یا بستر دریا حفاری یا لایروبی می شود . سنگدانه ها معمولا در محل معدن یا کارخانه شسته و دانه بندی می شود و تفاوت آن ها بیشتر در نوع ، کیفیت ، تمیزی ،دانه بندی ، مقدار رطوبت و دیگر خصوصیات سنگدانه است .

مرجع رسمی اعلام قیمت شن و ماسه سازمان صنعت ،معدن و تجارت است که هر ساله قیمت پایه شن و ماسه را به صورت رسمی اعلام می کند. همچنی استاندارد مورد استناد در شناخت و دانه بندی مناسب مصالح سنگی استاندارد ملی ایران به شماره 302 << سنگدانه های بتن- ویژگی ها >> می باشد.

در این مقاله ابتدا بعضی از اصطلاحات رایج در هنگام اعلام قیمت شن و ماسه تعریف می شود . سپس به بیان تفاوت سنگدانه های معادن مختلف که در قیمت شن و ماسه آن تاثیر گذار است خواهیم پرداخت .

ماسه کفی 

ماسه کفی عموما به ماسه ملاتی ، ماسه خاکدار یا ماسه بنایی گفته می شود . این ماسه عموما دارای خاک مخلوط شده بالاتری است. وجود خاک سبب می شود که جذب آب ماسه افزایش پیدا کرده ، چسبندگی آن افزایش یابد و ملات حاصله شکل پذیری بالاتری داشته باشد . به همین دلیل از ماسه کفی معمولا در کار های شیب بندی کف و پلاستر ماسه سیمان جهت پوشش سطوح استفاده می شود . معمولا شمشه کشی و کروم بندی با ماسه کفی بهتر انجام می شود . معمولت تفاوت ماسه کفی ارائه شده توسط تولید کنندگان مختلف درصد خاک موجود در ماسه ، دانه بندی آن و جنس سنگدانه های به کار رفته در آن می باشد .دانه بندی ماسه کفی عمدتا بین 0 تا 6 میلی متر است و دارای دانه های تیز گوشه است .  لازم به ذکر است که وجود خاک بیشتر در ماسه کفی سبب کاهش مقاومت ملات ساخته شده با این نوع ماسه می گردد . عمدتا در هنگام ارائه قیمت شن و ماسه ماسه کفی یا ماسه خاکی قیمت پایین تری از ماسه معمولی یا شسته شده دارد .

ماسه های دارای خاک بیشتر جهت کسب کیفیت بهتر معمولا شسته می شود که از خاک و ذرات مضر آن کاسته شود . این نوع ماسه عمدتا به ماسه دوبار شور معروف است .

ماسه طبیعی

ماسه طبیعی ماسه ای است که از معادن یا بستر رودخانه ها استخراج می شود . ماسه های طبیعی رودخانه ای عمدتا به دلیل اینکه به طور مداوم در معرض جریان آب قرار می گیرد شکل ظاهری گرد گوشه تر و طبیعی تری به خود می گیرد . استفاده از ماسه طبیعی رودخانه ای عمدتا در ساخت بتن توصیه می شود و به علت شکل گرد گوشه آن ، بتن ساخته شده دارای روانی بالا تر و پمپ پذیری بهتری خواهد بود . به علت مصرف بالای این نوع ماسه درون بتن معادن آن به سرعت در حال از بین رفتن است . در لیست قیمت شن و ماسه این نوع ماسه عمدتا به  صورت ماسه طبیعی یا ماسه رودخانه ای طبقه بندی می شود .

شن یا ماسه شکسته 

این نوع ماسه یا سنگ معمولا از آسیاب کردن سنگ های استخراج شده از دل کوه به دست می آید و پس از شکستن و آسیاب کردن آن به شن و ماسه شکسته تبدیل می شود . این نوع معمولا دارای شکل تیز گوشه تری نسبت به ماسه رودخانه ای دارد و همین موضوع سبب قفل بست بهتر ذرات سنگدانه در هم شده و مقاومت بتن ساخته شده با آن افزایش می یابد . کارایی و پمپ پذیری بتن ساخته شده با سنگدانه شکسته عمدتا پایین تر از بتن ساخته شده با سنگدانه گرد گوشه می باشد . 

بعد از بررسی اصطلاحاتی که معمولا سنگدانه های بتن با آن تعریف می شوند به معرفی مواردی می پردازیم که منشا  تفاوت سنگدانه های منابع مختلف می باشد  سبب تفاوت در قیمت شن و ماسه ارائه شده توسط آن ها می شود .

دانه بندی

دانه بندی به تفکیک اندازه سنگدانه با استفاده از الک مطابق با استاندارد ملی ایران به شماره 4977 گفته می شود . بعضی از منابع سنگدانه های ماسه و شن دانه بندی های نامطلوبی داشته و به طور گسسته و یا یکنواخت می باشد . این مورد سبب می شود که علاه بر افزایش میزان مصرف سیمان بر ویژگی های بتن سخت شده تاثیر گذار باشد . لذا منابع سنگدانه با دانه بندی غیر استاندارد عموما قیمت شن و ماسه پایین تری دارند .

شکل و بافت ظاهری

سنگدانه های با بافت زیر ،تیز گوشه و دراز معمولا نیاز به آب بیشتری نسبت به به سنگدانه های صاف ،گرد و متراکم دارند . بنابراین نیاز به آب بیشتری در این نوع سنگدانه ها وجود دارد . لذا این مورد می تواند بر قیمت شن و ماسه تاثیر گذار باشد .

مقاومت سایشی: از مقاومت سایشی سنگدانه اغلب به عنوان شاخص کلی کیفیت سنگدانه استفاده می شود . مقاومت سایشی سنگدانه ها در زمان استفاده در ساخت بتن در معرض سایش از اهمیت اساسی برخوردار است . مقاومت سایشی پایین سنگدانه می تواند به افزایش مقدار ریزدانه در زمان اختلاط منجر شود و در نتیجه ممکن میزان مصرف آب اختلاط را افزایش دهد . لذا مقاومت سایشی سنگدانه ها می تواند بر قیمت شن و ماسه آن منبع قرضه تاثیر گذار باشد .

واکنش قلیایی سنگدانه ها (سرطان بتن)

سنگدانه های دارای کانی های سیلیس فعال می تواند با هیدروکسید های عامل قلیایی موجود در بتن واکنش داده و در مقیاس بالا سبب انبساط قابل توجه شوند. این افزایش حجم سبب افزایش ترک خوردگی بتن می گردند . واکنش قلیایی سنگدانه ها معمولا عامل مهمی در کاهش دوام بتن محسوب می شوند و معمولا استفاده از آن ها در ساخت بتن محدود می گردند . این سنگ دانه ها دارای قیمت پایین تری نسبت به سنگدانه های دیگر می باشند .

عوامل دیگری نیز در کیفیت سنگدانه های بتن موثر هستند: این عوامل شامل مقاومت در برابر یخ زدن و آب شدن ، مقاومت در برابر اسید های خورنده ، مقاومت در برابر آتش  و … می باشند که به علت کم اهمیت تر بودن این ویژگی ها نسبت به موارد ذکر شده از توضیح آن ها صرف نظر می گردد .

نگارش : امیررضا عبدالهی

بروز رسانی اسفند ماه 99 – تحویل در معدن بدون هزینه حمل

قیمت ماسه در سال 99

منقضی شده:-

قیمت مصوب شن و ماسه و مصالح در سال 99
قیمت مصوب شن و ماسه در سال 99
قیمت شن و ماسه

شن چیست؟

شن یکی از مهمترین مصالح ساختمانی است که نقش بسیار مهمی در ساختمان سازی و راه سازی دارد، در مقاله زیر می خواهیم در مورد خصوصیات شن، قیمت شن و مواردی از این قبیل صحبت کنیم.

به سنگدانه های درشتی گفته می شود که در اثر هوازدگی یا تخریب تخته سنگ ایجاد می شوند و در پروژه هایی مانند ساختمان سازی، راه سازی، زهکشی و تصفیه از آن استفاده می کنند، به دلیل استفاده ی بالای شن در پروژه های ذکر شده کیفیت آن به طور مستقیم روی کیفیت پروژه اثر گذار است و کیفیت شن به عوامل مختلفی از جمله نوع پدید آمدن و قیمت شن بستگی دارد.

اگر بخواهیم در مورد اندازه ی شن بگوییم، اینگونه تعریف می شود:

شن از سنگریزه خردتر و از ماسه درشت تر است و محل پیدایش آن در ساحل دریا و رودخانه ها عنوان شده، براساس طبقه بندی سیستم ASTM ، سنگدانه های کوچکتر از 75 میلی متر و درشت تر از 4.75 میلی متر در طبقه بندی شن قرار می گیرند.

این ماده در انواع مختلف وجود دارد و همچنین قیمت شن در بازار متفاوت است.

یکی از مصالح سنگی است که می توان گفت شامل هر نوع سنگی می تواند باشد، شن است. اندازه ی این سنگ ها چیزی بین 60-2 میلیمتر است.

شن هایی که از رودخانه به دست می آیند به دلیل اینکه بر اثر جریان آب دچار سایش می شوند گوشه هایی گرد دارند، اما در کارخانه و بر اثر شکستن می توان آنها را به شن تیز گوشه تبدیل کرد.

بر همین اساس شن ها به دسته های زیر تقسیم بندی می شوند.

برای تشخیص شن از طریق آزمایش دانه بندی (الک کردن) و تعیین ابعاد دانه ها اقدام می کنند، با وجود اینکه روش دانه بندی یکسان است اما بازه تغییر ابعاد دانه های درشت در استانداردهای مختلف با هم متفاوت است.

دانه بندی شن

دانه بندی و ابعاد شن در برخی از استانداردها به شکل زیر است:

  • انجمن AASHTO ( انجمن بزرگراه و حمل و نقل ایالتی آمریکا) و USDA (سیستم طبقه بندی اداره کشاورزی ایالات متحده): 2 الی 75 میلی متر
  • ASTM (انجمن مواد و آزمون آمریکا) و USCS (سیستم طبقه بندی متحد): 4.75 الی 75 ملی متر
  • ISO (سازمان بین المللی استاندارد سازی): 2 تا 63 میلی متر
  • مقیاس ونت ورث: 2 تا 64 میلی متر

اما مطابق استاندارد ایران و در مبحث 9 مقررات ملی( بناهای بتن آمه) به شکل زیر بیان شده است:

  1. شن درشت: 25 تا 60 میلی متر
  2. شن بادامی: 12 تا 25 میلی متر
  3. شن نخودی: 5 تا 12 ملی متر

همانطور که می بینید اندازه ی مشخصی برای شن در استانداردهای مختلف وجود ندارد، در ادامه در مورد موارد دیگر مانند خرید و قیمت شن نکاتی را بیان خواهیم کرد.

انواع شن 

  • شن شسته
  • شن دوبار شور
  • شن نخودی
  • شن بادامی
  • شن فوم شیشه ای
  • شن کوهپایه ای
  • شن فلاتی
  • شن رنگی (برای مصارف تزیینی، محوطه سازی و ساخت انواع بتن معماری)
  • شن طبیعی: همانطور که از نامش مشخص است از بستر رودخانه، آبرفت یا مخروط افکن به دست می آید و به دلیلی که در بالا ذکر شد دارای گوشه هایی صاف و سطحی صیقلی است.
  • شن شکسته: شن های درشتی هستند که بر اثر شکسته شدن، گوشه های تیزی دارند.
  • شن شسته: شن های به دست آمده از طبیعت مقداری مواد آلی یا خاک اضافی دارند، این مواد نباید موجب پایین آمدن کارایی شن شوند به همین دلیل شسته می شوند تا از شن ها جدا گردند.

و اما شن ها بر اساس چگالی نیز دسته بندی خاصی دارند که به صورت زیر انجام می شود:

  • شن های سبک دانه: این دسته شامل پومیس، توف، شیل، رس، دیاتومیت و خاکسترهای آتشفشان است که چگالی پایینی دارند و به همین دلیل به آنها سبک دانه گفته می شود.
  • شن معمولی: به شن هایی می گویند که به صورت طبیعی در طبیعت وجود دارند و از آنها در ساخت بتن معمولی استفاده می شود.
  • شن سنگین دانه: این دسته هم شامل دانه ای مانند مگنتیت، ژئوتیت، سرپانتین، ایلمنیت، لیمونیت و باریت است و از آنها برای ساخت بتن هایی با وزن سنگین استفاده می کنند.

انواع شن از نظر شکل ظاهری

  • شن های زبر که شبیه به خرده سنگ هستند
  • شن های نخودی و بادامی که سطحی صاف و صیقلی دارند
  • شن های که طولشان سه برابر عرضشان است و به آنها شن سوزنی می گویند
  • شن هایی که عرضشان بیش از سه برابر طولشان است و به آنها شن پولکی می گویند.
قیمت شن

انواع شن

شن ها از نظر منشا پیدایش، شکل ظاهری، وزن و ابعاد در دسته بندی های مختلفی قرار می گیرند که در ادامه به آنها اشاره می کنیم.

انواع شن بر اساس منشا پیدایش

  1. شن طبیعی: ذراتی هستند که از هوازدگی و خرد شدن طبیعی سنگ های رودخانه و … به دست می آیند. هوازدگی سنگ های گرانیتی، سنگ کوارتز را به وجود می آورد و سنگ کوارتز هم منشا تشکیل شن است. این سنگ ها توسط آب رودخانه به نواحی مختلف می روند و در محلی مناسب جمع آوری می شوند.
  2. شن مصنوعی: انواع شن های مصنوعی که بر اثر فرآیندهای صنعتی روی سنگ ها ایجاد می شوند به صورت زیر دسته بندی می گردند.
    بتن و آجر خرد شده: برای بتن ریزی های حجیم
    سرباره کوره آهن گدازی: برای محصولات پیش ساخته بتنی و با مقاومت بالا در برابر آتش
    مواد مصنوعی مانند رس، شیل: برای ساخت بتن های سبک

از شن برای ساخت بتن مسلح استفاده نمی شود، عوامل دیگری مانند قیمت شن هم در دسته بندی های انواع شن در بازار موثر است، چون شن ها کیفیت های مختلفی دارند و باید در انتخاب دقت کنیم.

 

انواع شن بر اساس اندازه

  • شن ریز دانه
  • شن متوسط
  • شن درشت دانه

 

انواع شن بر اساس شکل ظاهری

  • شن گرد
  • شن نیمه گرد یا نا منظم
  • شن تیز
  • شن پهن یا کشیده

انواع شن بر اساس چگالی

  • سبک: 1200 کیلوگرم بر متر مکعب
  • معمولی: 2500 تا 2700 کیلوگرم بر متر مکعب
  • سنگین: بیشتر از 3000 کیلو گرم بر متر مکعب

مقدار این چگالی به منشا پیدایش و ماده سازنده شن بستگی دارد، مثلا چگالی سنگدانه های درشت بین 2400 تا 2900 کیلوگرم بر متر مکعب است پس می توان چگالی را یکی از معیارهای تعیین کننده ی کاربری سنگدانه ها دانست.

همچنین شن دارای ویژگی هایی است که با توجه به موارد زیر تعیین می شود:

اندازه، بافت، جذب آب، سلامت و دوام، وزن مخصوص، چگالی توده، چسبندگی، ضریب خرد شدگی، سختی، چقرمگی.

کاربرد شن 

بعضی از انواع شن ریز که منشا آنها سنگ های سخت است را به عنوان ماده ی ساینده برای آماده سازی سطح مورد نظر استفاده می کنند مانند کاری که در سند بلاست انجام می شود.

نگهداری از شن

با توجه به قیمت شن وسایر مصالح باید در نگهداری از آنها دقت لازم به عمل آید، به همین منظور جهت نگهداری صحیح و جلوگیری از خرابی و تغییر خواص شن باید مطابق دستورالعملی که در مبحث 9 و 5 مقررات ملی آمده، عمل نمود.

عوامل موثر در قیمت شن

قیمت شن بر اساس نوع آن ( طبیعی، شکسته، نخودی، دوبار شور)، منشا پیدایش، کارخانه، حمل و نقل و … متفاوت است.

برای اطلاع از قیمت شن و ماسه مقاله را تا انتها دنبال کنید.

قیمت شن

ماسه چیست؟

ماسه از شن ریزتر است و مقدار زیادی از آن در ساحل دریاها و رودخانه ها یافت می شود، در واقع می توان گفت ماسه همان سنگ هاییست که در اثر باد، باران و یا یخ زدگی به ذرات ریز تبدیل می شود. اندازه ی ماسه چیزی در حدود 0.01 تا 2 میلیمتر عنوان شده است.

به سنگریزه هایی که از شن کوچکتر هستند ماسه گفته می شود، این ماده به طور طبیعی در دریا و رودخانه ها به مقدار زیادی وجود دارد.

در واقع نحوه ی تشکیل ماسه به این شکل است که تخته سنگ ها به مرور و با گذشت زمان بر اثر باد، باران و یخبندان های مکرر متلاشی می شوند و ذرات ریزی به نام ماسه به وجود می آید. سایز این ذرات بین 0.01 تا 2 میلیمتر عنوان شده است.

ماده ی اصلی تشکیل دهنده ی ماسه، سیلیکا است که به عنوان یک ماده طبیعی در 1/4 پوسته زمین یافت می شود.

انواع ماسه 

  • ماسه طبیعی: این نوع ماسه همانند اسمش به طور طبیعی از بستر رودخانه ها و دریاها به دست می آید.
  • ماسه شسته: نوعی ماسه که ترکیبی از ماسه و خاک است و با نام دو بار شور هم شناخته می شود.
  • ماسه شکسته: برای تولید ماسه ی شکسته، سنگ های معدنی را با آسیاب خرد می کنند و اینگونه ماسه شکسته به دست می آید.

انواع ماسه بر اساس شکل ظاهری

  • ماسه گرد: این گروه گوشه هایی گرد و سطحی صاف دارند، علاوه بر ماسه ی طبیعی ممکن به صورت مصنوعی هم تولید شوند.
  • ماسه گوشه دار: به دلیل گوشه های تیز و ایجاد درگیری بین آنها و مصالح دیگر، استحکام بالایی دارند و نسبت به ماسه ی گرد تخلخل پایین تری دارند.
  • ماسه شبه گرد: ظاهرشان کاملا گرد و کاملا گوشه دار نیست.
  • ماسه مخلوط: ترکیبی از انواع ماسه ها که شکل خاصی ندارند.
 

انواع ماسه از نظر منشا پیدایش

ماسه کوهستانی:

ماسه کوهستانی بیشتر در پای کوه در بستر اولیه ی رودخانه یافت می شود و شکل ظاهری تیز گوشه ای دارد، تیز گوشه بودن سبب می شود پیوند محکمی بین مصالح مختلف مانند آهک و سیمان ایجاد کند.

ماسه رودخانه ای:

همانطور که در بالا اشاره شد این نوع ماسه به علت برخورد با آب دارای گوشه هایی گرد است و به همین دلیل در ملات به خوبی با مواد دیگر درگیر نمی شود و برای افزایش مقاومت باید به آنها مقداری ماسه تیز گوشه اضافه کرد.

ماسه بادی:

دارای ذرات بسیار ریزی هستند و در ملات های آبی و ساروج از آنها استفاده می شود. این نوع ماسه در کویر (همان تپه های ماسه ای که به تلماسه معروف هستند)، سواحل دریا و حاشیه بعضی از رودها یافت می شود و از نظر شباهت به ماسه ی کارخانه ای شبیه هستند.

 

انواع ماسه بر اساس ترکیبات شیمیایی موجود در آن

  • ماسه سیلیسی: معادن این نوع ماسه به وفور یافت می شود و به همین دلیل قیمت بسیار مناسبی هم دارد با این وجود ماسه ی سیلیسی را نمی توان برای ساخت قالب مناسب دانست چون در برابر دما حساس است و دچار انقباض و انبساط می شود که این موضوع سبب به وجود آمدن مشکل در قالب می گردد.
  • ماسه الوینی: این ماسه وزن کمی دارد و در دسته ماسه های گوشه دار قرار می گیرد، همچنین انبساط حرارتی ماسه الوینی از ماسه سیلیسی کمتر است.
  • ماسه زیر کنیوم: دارای خاصیت انبساط حرارتی پایینی است و مقاومت دمایی بالایی دارد، همچنین این ماسه در دسته ماسه های گرد گوشه قرار می گیرد. ماسه زیر کنیوم برای ساخت قالب و کوره، مناسب است.
  • ماسه شاموتی: این ماسه دیرگداز است به همین دلیل در فولاد آلیاژی و ساخت بدنه ی کوره و همچنین ریخته گری بسیار مورد استفاده قرار می گیرد.
  • ماسه کرومیتی: این ماسه دیرگداز است، رنگی مشکی دارد و در دسته ماسه های گرد گوشه قرار می گیرد.
 

انواع ماسه از نظر اندازه

  • ماسه درشت
  • ماسه متوسط
  • ماسه ریز
  • ماسه بسیار ریز

ماسه گوشه دار (ماسه درشت یا پیت ماسه)

دارای ذرات نسبتا درشتی است و به همین دلیل ماسه ای سخت محسوب می شود.

به دلیل شکل ظاهری تیز و شکسته، به خوبی در یکدیگر چفت و بست می شوند و در ملات های مختلف پس از سفت شدن به جسمی سخت تبدیل می گردند که سطحی صاف و یکنواخت نخواهند داشت. کاربرد اصلی این نوع ماسه، تهیه بتن است.

نام دیگر این نوع ماسه پیت یا گودال ماسه است که به چگونگی درست شدنش اشاره دارد، یعنی پس از حفر حدود 1 تا 2 متر از زمین در مناطقی که میزان اکسید آهن بالا است مقداری ماسه گوشه دار یا پیت ماسه به دست می آید که رنگی نارنجی یا قرمز دارد.

ماسه ای که برای ساخت بتن و ملات استفاده می شود باید حدود %4 سیلت داشته باشد. این ماسه در کارهای بنایی و بتن ریزی استفاده می شود.

 

ماسه ساختمانی (ماسه رودخانه ای، ماسه تراز، ماسه اندود، ماسه بنایی و ماسه آجر چینی)

این نوع ماسه از ماسه ساختمانی نرم تر است چون ذرات تشکیل دهنده ی آن دانه بندی ریزتری دارند و گرد گوشه هستند.

به دلیل همین ریز و گرد بودن، سطحی صاف و یکدست ایجاد می کنند و از آن برای تراز کاری و اندود کاری استفاده می شود.

یکی دیگر از انواع ماسه های این گروه، ماسه رودخانه ای است که از بستر رودخانه به دست می آید و به دلیل سایشی که در اثر برخورد با آب رودخانه در آن ایجاد می شود دارای گوشه هایی گرد و سطحی صاف و صیقلی است. رنگ این نوع ماسه طوسی روشن یا سفید است.

 

کاربرد ماسه

  • اندودکاری
  • برای ساخت ملات معمولی
  • کار بنایی
  • آجر چینی و بلوک چینی
  • تراز کاری

ماسه چسبنده (ماسه دریا، ماسه نقره ای، ماسه شسته شده، ماسه ساحلی)

ماسه ساحلی، عمدتا از ساحل دریاها به دست می آید، دانه های بسیار ریزی دارد و چسبنده است.

اگر ماسه ی ساحلی شسته شود و مواد آلی، گرد و خاک، رسوبات و هر نوع ماده ی اضافی دیگر از آن پاک شود به ماسه ی شسته شده تبدیل می گردد. رنگ این گونه ماسه زرد و قهوه ای است.  

 

ماسه مصنوعی (ماسه سنگی شکسته، ماسه M)

این ماسه در کارخانه و به صورت غیر طبیعی به دست می آید. با شکستن و خرد شدن سنگ هایی مانند بازالت و گرانیت، ماسه مصنوعی تشکیل می شود که رنگی طوسی دارد.

به دلیل اینکه منابع ماسه طبیعی محدود است به زودی مصرف ماسه مصنوعی افزایش پیدا می کند.

 

کاربرد ماسه مصنوعی

  • اندود کاری
  • ملات معمولی
  • کارهای بنایی
  • آجر چینی و بلوک چینی
  • تراز کاری

در این میان انواع دیگری وجود دارد که به علت قیمت ماسه استفاده از آن زیاد رایج نیست و ما فقط به ذکر نامشان بسنده می کنیم:

  1. ماسه بیابانی
  2. ماسه بیوژنیک یا بیوارگانیک
  3. ماسه الیوین
  4. ماسه آتش فشانی

در هرکدام از انواع قیمت ماسه متفاوت است.

 

نگهداری ماسه

ماسه یکی از مصالح بسیار مهم است که نیازمند نگهداری ویژه ای است چرا که اگر به خوبی نگهداری نشود ممکن است بر اثر رطوبت یا عواملی دیگر سخت شود و خواص خود را از دست بدهد.

خرد کردن ماسه ای که سخت شده و استفاده از آن، خصوصا در کارهای مهم از نظر مقررات ملی ممنوع اعلام شده است، پس بهتر آن است که از ابتدا به درستی از آن محافظت کنیم و انبارهای مناسبی برای این کار انتخاب نماییم.

کلیه ی نکات مهم برای نگهداری انواع سیمان که به عوامل مختلفی از جمله رطوبت و دمای محیط بستگی دارد، در مبحث 9 (ساختمانهای بتن آرمه) و 5 (فرآورده ها و مصالح ساختمانی) به طور کامل آمده است.

 

 

عوامل موثر در قیمت ماسه

قیمت ماسه به عواملی مختلفی از جمله، کیفیت، وزن و کارخانه ی آن بستگی دارد، با توجه به تغییرات قیمت ماسه برای اطلاع دقیق از آن باید قبل از خرید با کارخانه ی مورد نظر و مراکز فروش معتبر ارتباط برقرار کرد.

کیفیت ماسه ارتباط مستقیمی با کیفیت ساخت ساختمان دارد و هرچه کیفیت بالاتر باشد قیمت ماسه هم بالاتر می رود.

 

قیمت ماسه

کاربرد شن و ماسه در صنعت ساختمان

این مصالح در صنعت ساختمان سازی و راه سازی کاربرد بسیار گسترده ای دارند که به طور خلاصه می توان به صورت زیر دسته بندی کرد:

  • برای ساخت انواع بتن
  • ساخت شیشه
  • در ساخت قالب ریخته گری فلز
  • استفاده در عملیات سند بلاست به عنوان ماده ساینده
  • استفاده در زیرسازی بستر لوله
  • و …

به طور کلی می توان گفت شن و ماسه ماده ی اصلی سازنده ی بتن را تشکیل می دهند، در ادامه در مورد ویژگی های بتن و ساختمان بتنی و هم چنین عوامل موثر بر روی قیمت شن و ماسه به صورت مختصر توضیح خواهیم داد.

ساخت بتن

در ساختمان های بتنی، سازه از بتن آرمه ساخته می شود و بتن آرمه ترکیبی از سیمان، شن، ماسه و فولاد است.

 بیشتر از 75 درصد مواد بتن را خرده سنگ تشکیل می دهد که این میزان مطابق با نوع بتن و ویژگی هایی که از آن توقع داریم تغییر می کند.

مطالعه بیشتر: قیمت بتن

راهسازی

 از این مصالح مطابق با نیاز در لایه های مختلف راهسازی استفاده می کنیم.

آسفالت

با توجه به نوع آسفالت و توقعاتی که از آن داریم انواع مختلفی از مصالح خرده سنگی در ترکیب آن استفاده می شود.

بالاست

مصالح خرده سنگی مصرفی در این نوع، باید توانایی نگهداری ریل ها و همچنین توزیع بار چرخ ها و زهکشی زیر سازی  راه آهن را داشته باشد.

مصالح نفوذ پذیر

در این مورد از شن و ماسه به عنوان زهکش در سازه های مختلفی مانند سد خاکی استفاده می شود.

لایه های مقاوم در برابر فرسایش

به عنوان محافظ سازه در برابر هوازدگی، خشک و تر شدن، فرسایش با آب باران و یخ زدن ها و ذوب شدن های مکرر عمل می کند.

البته قابلیت های دیگری در محل های دیگری مانند: بستر رودها، سطح خارجی سدهای خاکی، کانال ها، موج شکن ها و حوضچه آرامش سدها را هم دارد.

مصارف صنعتی

در شیشه سازی، تصفیه آب و ریخته گری از انواع شن و ماسه سیلیسی خالص استفاده می شود.

آجر سازی

برای ساخت آجر ماسه آهکی از این مصالح استفاده می شود.

تهیه ملات

در تهیه انواع ملات ساختمانی استفاده می گردد.

در ادامه به انواع ملاتی که با ماسه و سیمان ساخته می شوند اشاره خواهیم کرد.

ملات گچ و ماسه:

از این ماسه در زیرسازی اندودها در مناطقی که ماسه ی ساحلی و رودخانه ای وجود دارد استفاده می کنند و از ترکیب گچ و ماسه ی ریزدانه تهیه می شود.

ملات ماسه و آهک:

این ملات برای سفت شدن به دی اکسید کربن هوا نیاز دارد، به همین دلیل برای ساخت اندود سطوح مورد استفاده قرار می گیرد.

همچنین برای گیرش به رطوبت نیاز دارد و در مناطق مرطوب زیاد از آن استفاده می کنند.

ملات ماسه و آهک از ترکیب ماسه به عنوان ماده ی پرکننده و آهک به عنوان ماده ی چسباننده تهیه می شود.

ملات ماسه و سیمان:

پرکاربردترین نوع ملات که مقاومت بالایی هم دارد، ملات ماسه و سیمان است که از ترکیب ماسه ی پرکننده و سیمان پرتلند چسباننده درست می شود.

در این ملات از خاک رس، سولفات و مواد آلی، خیلی کم استفاده می شود چون خاک رس باعث کاهش چسبندگی سیمان می شود.

مواد سولفاتی هم باعث متلاشی شدن ملات می شوند و اگر مواد آلی زیاد در این نوع ملات استفاده شود، زمان گیرش افزایش می یابد.

عیب این نوع ملات را می توان جمع شدن و ایجاد ترک در سطوح بزرگ و بندکشی دانست.

این مصالح در ملات های زیادی دیگری هم استفاده می شوند که فقط به ذکر نام آنها بسنده می کنیم:

  1. ملات باتارد
  2. ملات سیمان بنایی
  3. ملات آماده

کلام پایانی

به منظور گرفتن بهترین نتیجه از مصرف ماسه و سیمان در ساختمان سازی و موارد دیگر لازم است بدانیم این مصالح شرایط نگهداری خاص خود را دارند که با توجه به دمای محیط، رطوبت محیط و مواردی دیگر تعیین می شوند.

این شرایط به طور کامل و دقیق در مبحث 9 و 5 مقررات ملی ساختمان ذکر شده اند که برای جلوگیری از خراب شدن و هدر رفت ماسه و سیمان و سایر مصالح و کنترل قیمت شن و ماسه باید به طور دقیق اجرا شوند.

سازه های بتنی از ابتدا و توسط طراحی برای مدت زمان معینی طراحی می شوند مثلا ممکن است ساختمانی با سازه بتنی برای مدت 70 سال طراحی شده باشد.

تفاوت شن و ماسه طبیعی با نوع شکسته

شن و ماسه طبیعی در طول دوران ساخت و به صورت عمده در بستر رودخانه ها با همدیگر، با سنگ های دیگر و با آب رودخانه در تماس هستند و عملیات خرد شدن آنها به این شکل صورت می گیرد و گوشه های آنها گردتر از نوع شکسته می شود، به همین دلیل دارای اصطکاک کمتری هستند و ملاتی که با اینگونه ماسه ساخته می شود شکل پذیری راحت تری نسبت به ماسه ی تیز گوشه دارد.

درست است که در صورت استفاده از نوع تیز گوشه برای جابه جایی بتن و ریختنش در قالب باید دقت بیشتری کنیم و کارمان سخت تر است اما در نهایت قطعه ی ساخته شده مقاومت فشاری و کششی بیشتری نسبت به قطعه ی ساخته شده با مصالح گرد گوشه دارد.

همینطور شن و ماسه گرد گوشه به دلیل اینکه راحت تر روی هم می لغزند و در کنار هم قرار می گیرند، حجم قالب را بهتر پر می کنند اما دانه های تیز گوشه به دلیل اصطکاک داخلی بالا برعکس گرد گوشه عمل می کنند، به همین دلیل در راهسازی و به ویژه روسازی راه بیشتر مورد استفاده قرار می گیرند

یکی از فواید استفاده از مصالح تیز گوشه در روسازی سطح راه ها این است:

موقع تغییر مسیر اتومبیل یا ترمز به نیرویی زیادی نیازاست تا اتومبیل به خارج از مسیر برتاپ نشود، استفاده از مصالح تیز گوشه موجب می شود اصطکاک بین جاده و لاستیک اتومبیل بالا رود و از منحرف شدن اتومبیل جلوگیری به عمل آید.

یکی دیگر از تفاوت های شن و ماسه شکسته و طبیعی در ابعاد و اندازه های آنها است.

ابعاد مصالح شکسته کاملا به تولید کننده و مصرف کننده بستگی دارد چرا که با استفاده ار الک های مخصوص می توان آن را به صورت یکنواخت رده بندی کرد، پس بتنی که از مصالح شکسته ساخته می شود بسیار یکنواخت تر از بتن ساخته شده با شن و ماسه طبیعی است چون در مصالح طبیعی سنگ ها در ابعاد مختلف با هم آمیخته شده اند.

تفاوت دیگر این دو در مواد اضافی آنهاست.شن و ماسه طبیعی مواد مختلفی از جمله:

 چوب، ذغال و مواد آلی دارند که وجود تمامی این موارد برای بتن مضر است و باعث پایین آمدن کیفیت بتن می شود.

انواع ماسه از نظر منشا پیدایش

  1. ماسه طبیعی: این نوع ماسه از طبیعت به دست می آید و بدون هیچ تغییری مورد استفاده قرار می گیرد.
  2. ماسه رودخانه ای: از دسته ماسه های طبیعی است که در دو رنگ سفید و خاکستری وجود دارد، این ماسه شسته شده و دارای ظاهری گرد گوشه است.
  3. ماسه بادی: نوع دیگری از ماسه های طبیعی که با خاک ترکیب شده است.
  4. ماسه مصنوعی: در این نوع ماسه مواد اضافی آن مانند آهک طی فرآیندی جدا می شوند و در سه نوع گرد گوشه، تیز گوشه و مخلوط موجود هستند.
قیمت ماسه

قیمت شن و ماسه

شن هایی که از رودخانه به دست می آیند به دلیل اینکه بر اثر جریان آب دچار سایش می شوند گوشه هایی گرد دارند، اما در کارخانه و بر اثر شکستن می توان آنها را به شن تیز گوشه تبدیل کرد.

بر همین اساس شن ها به دسته های زیر تقسیم بندی می شوند.

از بخشهای اصلی بتن، شن و ماسه می باشند که در ساختمان سازی بتنی نقش مهمی را ایفا می کنند، ساختمانهای بتنی نسبت به ساختمانهای فلزی و آجری استقامت بالاتر و قیمت مناسبتر دارند به همین دلیل شن و ماسه به مصالح مهمی در ساختمانهای بتنی تبدیل شده اند.

 

 حال ما در این مقاله قصد داریم راجع به قیمت شن و ماسه و کارایی آنها توضیحاتی را ارائه دهیم.

قیمت شن

شن که قطری بیش از 2 میلیمتر دارد از قطعات سنگ گرد و درشت تر از ماسه تشکیل می شود، زمانی که مواد معدنی سنگ فلزی سنگین نظیر کاسیتریت یا فلزات بومی مانند: طلا روی هم انباشه می شوند شن را به وجود می آورند.

بر اثر حمل و نقل طولانی در جریان رودخانه ها  و یا هوازدگی طولانی مدت و آسیاب کردن توسط دریا، شن سایش پیدا کرده و گرد می شود.

قیمت انواع شن در صنعت ساختمان 

  • شن طبیعی

ظاهری گرد و صیقلی دارد که در بستر رودخانه، آبرفتها و مخروط افکنها یافت و استخراج شده و شسته می شود.

  • شن شکسته

از نظر شکل ظاهری گوشه دار است چرا که درشت بوده و شکسته می شود.

  • شن شسته

این نوع شن به علت حذف خاک و مواد آلی که درونش وجود دارد شست و شو می دهند تا بتواند کارایی خوبی را از خود نشان دهد.

قیمت شن بر اساس چگالی

  1. شن سبک دانه (شن با چگالی پایین نظیر: پومیس، توف، رس، شیل، دیاتومیت، خاکسترهای آتشفشانی می باشند)
  2. شن معمولی ( هر آنچه در اطرافمان وجود دارد شن معمولی است که در تهیه بتن با وزن معمولی کاربرد دارد)
  3. شن سنگین دانه (برای بتن با وزن سنگین کاربرد دارد که دانه های آن سرپانتین، مگنتیت، ایلمنیت، ژلونیت، لیمونیت و باریت می باشد)

قیمت ماسه

از ذرات معدنی کوچک دانه ای ریز به نام ماسه به وجود می آید که کوچکتر از شن و درشت تر از سلیت است، اجزای ماسه شامل: فلدسپاپ، مواد آهکی، سنگهای آهن، شیشه های آتشفشانی، کوارتز می شود.

ماسه به طور کلی دارای مقادیر بسیار ناچیزی از مواد معدنی سنگ ساز سنگین نظیر: گارنت، زیرکون، روتیل، توپاز، پیروکسنها و آمفیبول ها می باشد.

قیمت انواع ماسه در صنعت ساختمان سازی

  • ماسه طبیعی

این نوع ماسه به صورت طبیعی می باشد که در بستر روخانه و دریا یافت شده و استخراج می شود.

  • ماسه شسته

ترکیبی از ماسه و خاک می باشد که با نام ماسه دوبار شور نیز شناخته می شود.

  • ماسه شکسته

از آسیاب سنگهای معدنی به وجود می آید که از نظر ظاهر، تیز گوشه هستند.

قیمت ماسه از نظر ساختار ظاهری

  1. ماسه گرد (نوعی ماسه مصنوعی هستند که ظاهرشان گرد و کروی می باشد)
  2. ماسه گوشه دار (خلأ در این ماسه نسبت به گرد کمتر بوده به همین دلیل استقامت بالاتری دارد)
  3. ماسه شبه گرد (این نوع ماسه ترکیبی از ماسه گرد و گوشه دار است)
  4. ماسه مخلوط (دارای ظاهر خاصی نمی باشد)

ماسه به دو صورت طبیعی و مصنوعی یافت می شود که بر روی ماسه طبیعی هیچگونه فعالیتی انجام نمی شود اما ماسه مصنوعی تحت فرآیندهایی قرار می گیرد تا ناخالصهایی مانند آهک از آن خارج شود، ظاهر ماسه مصنوعی گرد، گوشه دار و مخلوط می باشد.

از ماسه های طبیعی می توان به: ماسه رودخانه ای که ماسه ای گرد به رنگ سفید و خاکستری می باشد و یک نوع ماسه شسته شده به شمار می آید و ماسه بادی که در ساختارش خاک وجود دارد، اشاره نمود.

موارد استفاده از شن و ماسه در ساختمان سازی

در شن و ماسه کانیهای سنگ سازی که در سطح زمین وجود دارند پیدا می شود که در تهیه مصالح ساختمانی همچون: ملات، سیمان، بتن کاربرد دارند.

قیمت شن و ماسه با توجه به استحکام بالایی که دارد بسیار مناسب است به همین دلیل برای مصارف مختلفی از جمله: بستر سازی لوله ها، ساخت بتن، زمینه پوشش سطحی روسازی، تولید شیشه، ماده قالب ریخته گری، ماده ساینده در سند بلاست کارایی دارد.

ویژگی های مخلوط شن و ماسه

  • در برابر عوامل طبیعی مانند سرما و گرما مقاوم هستند.
  • دچار تغییر شکل ظاهری نمی شوند.
  • استحکام و استقامت بالایی دارند.
  • قیمت شن و ماسه نسبت به سایر مصالح و کیفیت و کارایی آن مقرون به صرفه می باشد.

عوامل تأثیر گذار بر قیمت شن و ماسه

یکی از فروان ترین منابعی که در دنیا وجود دارد منابع سنگ می باشد که شن و ماسه به صورت فراوان از آن استخراج می شود به همین دلیل در جهان حالتی رقابتی به خود گرفته است.

شن و ماسه از نمونه کالاهایی است که افزایش و یا کاهش قیمت آن بر قیمت ساخت و سازها تأثیر مستقیم می گذارد، در ادامه به عوامل تعیین کننده قیمت شن و ماسه اشاره می کنیم.

بازارهای منطقه، نرخ ارز و میزان کاری که روی آن انجام می شود، نوع تولید کننده و تأمین کننده، مواد اولیه، حقوق و حق بیمه کارگران، استهلاک ماشین آلات و بروزآوری دستگاه ها، هزینه های ماسه شوری، نزدیک بودن کارگاه های شن و ماسه به منابع و معادن، مرغوبیت و نوع آن.

از آنجایی که هزینه جابجایی بر قیمت شن و ماسه تأثیرگذار است باید سعی شود که از نزدیکترین مراکز خریداری شود چرا که هرچه قیمت شن و ماسه ارزانتر باشد قیمت ساختمان هم کاهش یافته و صرفه اقتصادی ایجاد می شود.

شن و ماسه در ایران به کشورهای ترکیه، امارات و سایر کشورهای عربی صادر می گردد.

مصالح سنگی یا به صورت جرئی تر شن و ماسه ، به عنوان یکی از مصالح مهم ساخت بتن های مختلف به شمار می آیند. قیمت شن و ماسه به موارد مختلفی در ارتباط این مصالح سنگی بستگی دارند. در این مقاله سعی به بررسی برخی از عوامل موثر بر قیمت شن و ماسه می پردازیم.

دانه بندی

دانه بندی به تفکیک اندازه دانه های ذرات سنگدانه با استفاده از الک های استاندارد مطابق با روش ارائه شده در استاندارد ملی ایران به شماره 4977 گفته می شود.

دانه بندی و حدود داانه بندی معمولا به صورت مصالح عبوری از هر الک بیان می شود . دلایل زیادی برای مشخص کردن حدود دانه بندی و حداکثر اندازه اسمی شن و ماسه وجود دارد. حدود دانه بندی بر روی نسبت های سنگدانه ها و همینطور مقدار سیمان و آب لازم ، کارایی، قابلیت پمپاژ، صرفه اقتصادی، تخلخل، جمع شدگی، و دوام بتن تاثیر گذارند. تغییرات دانه بندی به طور جدی بر روی یکنواختی بتن از محموله ای به محموله دیگر تاثیر گذار است. ماسه های بسیار ریز اغلب اقتصادی اند. ماسه های بسیار درشت مخلوط های بتنی زبر و ناکارا تولید می کنند. به طور کلی سنگدانه هایی که مقدار بیش از حد کم یا بیش از حد زیادی از اندازه ویژه ای از ذرات را ندارند و منحنی دانه بندی آن ها پیوسته است، باعث نتایج رضایت بخشی می شوند. ( این موضوع اولین عامل تعیین کننده بر قیمت شن و ماسه به لحاظ دانه بندی است.) نکته مهم آن است که معمولا سنگدانه هایی که مخلوطی از شن و ماسه با دانه بندی مطلوب داشته باشند کمترین فضای خالی را تولید می کنند و مقدار سیمان مصرفی را به حداقل می رسانند.

کنترل دانه بندی ماسه

برای کنترل دانه بندی مصالح ریز دانه، توصیه می شود ضریب هر محموله بتن ساخته شده در ضمن پیشرفت کار، نباید بیش از 0.2 نسبت به مقدار تصویبی اولیه تفاوت داشته باشد، مگر آنکه که کارفرما پس از انجام تغییرات ضروی در نسبت های مخلوط بتن، تغییر انجام شده را بپذیرد. زمانی که دانه بندی مصالح ریزدانه، خارج از محدوده معرفی شده در استاندارد ملی ایران به شماره 302 قرار گیرد، عرضه کننده باید تمامی اطلاعات ضروری آزمایش مبنی بر تولید بتنی با کیفیت قابل قبول مطابق با تمام الزامات استاندارد مربوطه را به کارفرما ارائه دهد. معمولا معادن شن و ماسه که از دانه بندی همگنی برخوردار نیستند قیمت شن و ماسه پایین تری دارند.

دانه بندی سنگدانه مخلوط

 معمولا دانه بندی مخلوط شن و ماسه جهت ساخت بتن در کارگاه های ساخت بتن انجام می شود. بدین صورت که با سفارش ماسه و شن به صورت جداگانه درصد اختلاط آن ها محاسبه شده و وزن کشی می گردد . بسیار مهم است که شن و ماسه سفارش داده شده دانه بندی پیوسته ای داشته باشد. به طور مثال گاهی پیش می آید که در محموله سنگدانه، سنگدانه متوسط با اندازه 10 میلی متر وجود ندارد. در نتیجه بتن ساخته شده معمولا دچار جمع شدگی بالاو مقادیر آب مورد نیاز بیشتر می گردد. علاوه بر کارایی بتن افت کرده و قابلیت پمپاژ و بتن ریزی کاهش می یابد.

چنانچه در محل کار یک دانه بندی کامل و پیوسته وجود نداشته باشد باید با درهم آمیزی سنگدانه های دیگر یا سرند کردن سنگدانه های موجود به این هدف دست یافت.  سنگدانه هایی که دارای دانه بندی پیوسته نیستند از قیمت شن و ماسه پایین تری برخوردار اند.

مقاومت شن و ماسه در برابر یخ زدگی و یخ گشایی

مقاومت سنگدانه ها در برابر یخ زدگی یکی از ویژگی های مهم ذاتی سنگدانه ها به شمار می رود و به تخلخل، نفوذ پذیری و ساختار منفذی سنگدانه ها بستگی دارد. یک ذره سنگدانه می تواند آنقدر آب جذب کند که دیگر نتواند انبساط و فشار هیدرولیکی ایجاد شده در زمان بخ زدن آب را تحمل کند. در صورتی که در مقدار زیادی از این ذرات وجود داشته باشد، به علت انبساط سنگدانه ها بتن در معرض آسیب و متلاشی شدن قرار خواهد گرفت. در صورتی که سنگدانه های مستعد خرابی در نزدیکی سطح بتن قرار گیرد، امکان پریدگی آن از سطح بتن وجود دارد. این نوع پریدگی معمولا به صورت قطعات کوچک مخزوطی شکل است که از سطح بتن جدا می شوند. معمولا ذرات شن با تخلخل بالا و منافذ با اندازه متوسط ( 01 تا 5 میکرون) نسبت به سنگدانه های ریز تر ( ماسه) آسان تر اشباع شده و باعث خرابی و پریدگی بتن می شوند. این نوع خرابی معمولا در سازه های در بتنی در معرض رطوبت مانند روسازی های بتنی یا پل ها اتفاق می افتد. در صورت وجود سنگ دانه های مستعد یخ زدگی، این امر می تواند سبب کاهش قیمت شن و ماسه گردد.

ترک خوردگی روسازی بتنی راه در اثر خرابی ناشی از یخ زدگی – یخ گشایی سنگدانه موجود در بتن به صورت ترک های موازی با لبه خود را نشان می دهند. این نوع ترک خوردگی معمولا پس از گذشت 3 تا 10 سال از بهره برداری روسازی های بتنی ظاهر می شوند. ترک خوردگی های ناشی از انجماد سنگدانه ها معمولا به صورت ترک های موازی با درز های عرضی و طولی که بعدا به سمت خارج از درز ها و به طره مرکز روسازی متمایل می شوند، تکثیر می شوند.

قیمت شن و ماسه

این مشکل را می توان با انتخاب سنگدانه هایی با عملکرد بهتر در چرخه های یخ زدگی و آب شدگی یا با کاهش حداکثر اندازه ذرات شن کاهش داد. نصب سیستم های زهکش موثر جهت انتقال آب از زیر روسازی راه نیز مفید خواهد بود.

عملکرد سنگدانه ها در شرایط یخ زدگی و آب شدن را می توان به دو روش ارزیابی کرد:

  • عملکرد گذشته تولید کننده سنگدانه
  • آزمون های آزمایشگاهی

چنانچه سنگدانه ها از همان منبعی تامین شوند که عملکرد رضایت بخشی در بتن داشته اند، آن ها را می توان مناسب تلقی کرد. به همین دلیل معادن می تواند قیمت شن و ماسه متفاوت از این لحاظ داشته باشند. در استفاده از شن و ماسه معدنی که تاکنون سابقه استفاده از آن در پروژه مشابه وجود نداشته باشد باید از آزمون های آزمایشگاهی یخ زدگی- یخ گشایی بتن های حباب دار استفاده کرد.

 تر و خشک شدن سنگدانه

هوازدگی ناشی از تر و خشک شدن مداوم نیز بر روی دوام سنگدانه ها تاثیر گذار است. ضریب انبساط و انقباض شن و ماسه با دما و مقدار رطوبت تغییر می کند. در صورت تر و خشک شدن متوالی امکان ایجاد تغییر شکل های زیاد در سنگدانه ها وجود دارد. در مورد بعضی از سنگدانه ها این موضوع می توان به افزایش حجم دائمی بتن و خرابی نهایی منجر شود. کلوخه های رس و دیگر ذرات خرد شونده نیز در اثر تر و خشک شدن پیاپی دچار فرسایش سریع می گردند. همچنین به دلیل خصوصیات تورمی برخی از شن و ماسه ها در اثر رطوبت، بتن دچار پریدگی می گردد. این موضوع نیز از عوامل تعیین کننده در تعیین قیمت شن و ماسه مخصوصا در سازه های در معرض رطوبت مثل سد های بتنی هستند.

مقاومت سایشی و لغزشی شن و ماسه

از مقاومت سایشی شن و ماسه اغلب به عنوان شاخص کلی کیفیت سنگدانه استفاده می شود. مقاومت ذاتی سنگدانه ها در زمان استفاده در ساخت بتن در معرض سایش مثل بتن های مورد استفاده در کف سازی بتنی یا سرریز ها و حوضچه های آرامش در سد های بتنی از اهمیت بالایی برخوردار است. مقاومت سایشی پایین سنگدانه همچنین می تواند به افزایش مقدار ریزدانه های بتن در زمان اختلاط منجر شودو در نتیجه ممکن است به آب بیشتری احتیاج باشد که این موضوع نیازمند تغییر نسبت آب به سیمان است. مقاومت سایشی معادن مختلف می تواند بر قیمت شن و ماسه ارائه شده توسط آن ها تاثیر گذار باشد.

جهت سنجش مقاومت سایشی نمونه های شن و ماسه از آزمایش مقاومت سایشی لس آنجلسی مطابق با استاندارد ASTM C131 or ASTM C 535 ، مقدار مشخصی سنگدانه در داخل یک استوانه فولادی حاوی گوی های فولادی ریخته شده و با به چرخش درآوردن استوانه درصد مصالح ساییده شده محاسبه می گردد.

معمولا برای ایجاد مقاومت خوب در روسازی راه، مقدار ذرات سیلیسی سنگدانه ریز باید حداقل %25 باشد.

مقاومت شن و ماسه در برابر آتش سوزی و خصوصیات حرارتی

مقاومت در برابر آتش سوزی و خصوصیات حرارتی بتن ( رسانایی، پخش حرارت، ضریب انبساط حرارتی) تا حدود زیادی به اجزای معدنی شن و ماسه مورد استفاده بستگی دارد.  سنگدانه های مصنوعی و برخی از سنگدانه های طبیعی سبک به دلیل خصوصیات عایق بندی و پایداری در حرارت بالا، نسبت به سنگدانه های معمولی از مقاومت بهتری در برابر آتش سوزی برخوردار است. همچنین بتن های ساخته شده با شن های آهکی در شرایط آتش سوزی نسبت به بتن های دارای سنگدانه های کوارتزی یا سیلیسی عملکرد بهتری از خود نشان می دهند.

مواد بالقوه زیان آور در سنگدانه ها

مواد زیان بخشی شامل ناخالصی ها، رس، لای، شیست، اکسید آهن، زغال ستگ و ذرات سبک و نرم که می تواند در انواع مختلف سنگدانه وجود داشته باشد بر قیمت شن و ماسه معادن مختلف تاثیر زیادی می گذارند. به علاوه سنگ ها و کانی های همچون چرت، سنگ آتش زنه سیاه، کوارتز رگه دار و سنگ آهک های دولومیتی معین واکنش پذیری قلیایی دارند. سنگدانه هایی مانند شیست های رسی در اثر تورم یا انجماد آب باعث بیرون پریدگی بتن می شود.

شن و ماسه حاوی ترکیباتی که با سیمان پرتلند مورد استفاده در بتن واکنش شیمیایی انجام می دهند به صورت ذاتی زیان بخش است که می تواند با تغییر حجم خمیر سیمان یا سنگدانه، هیدراسیون طبیعی سیمان و یا با تولید دیگر محصولات جانبی زیان بخش بر بتن تولیدی واکنش منفی بگذارد.

ناخالصی های آلی مانند تورب یا گیاخاک گیرش و سخت شدن بتن را به تاخیر انداخته و کسب مقاومت را کاهش می دهد.

مواد ریز ار از الک 80 میکرون به ویژه لای و رس ممکن است به صورت غبار آزاد وجود داشته و پوششی بر روی ذرات سنگدانه ایجاد کند. حتی وجود پوشش نازکی از لای یا رس بر روی ذرات سنگدانه می تواند زیان بخش باشد، زیرا موجب ضعیف شدن چسبندگی میان خمیر سیمان و سنگدانه می شود.  در صورت وجود مقدار زیادی از انواع لای یا رس، آب لازم برای ساخت بتن به مقدار زیادی افزایش می یابد . توجه نکردن به این موارد در هنگام تعیین قیمت شن و ماسه می تواند بر قیم بتن نهایی تاثیر زیادی بگذارد.

برخی از سنگدانه های ریز در اثر عمل آسیابی درون میسکر بتن دچار فروسایی می شوند. این پدیده بر اساس استاندارد ASTM C 1137 قابل اندازه گیری است و سبب تغییر آب اختلاط ساخت بتن، حباب های هوا و اسلامپ بتن می گردد.

مطالعه بیشتر: طرح اختلاط بتن خودتراکم

طرح اختلاط بتن

وجود ذرات نرم در شن مورد استفاده غیر قابل قبول است؛ چراکه باعث بیرون پریدگی بتن شده و بر روی دوام و مقاومت سایشی سنگدانه تاثیر منفی می گذارد. این ذرات در صورت ترد بودن در ضمن مخلوط شدن خرد شده، و بدین ترتیب آب مورد نیاز برای ساخت بتن را افزایش می دهند.

کلوخه های رسی موجود در بتن با جذب کردن بخشی از آب اختلاط باعث پریدگی در بتن سخت شده می شوند و این امر بر روی دوام و مقاومت سایشی بتن تاثیر گذار است. 

گاهی در شن و ماسه ذرات اکسید آهن یا سولفید آهن وجود داردکه این موضوع به لک شدگی ناخوشایند سطح بتن اکسپوز ( نمایان) می انجامد. زمانی که شن و ماسه مطابق با الزامات استاندارد ASTM C641 آزمایش می شوند، باید با الزامات لک شدگی مندرج در ASTM C 330 مطابقت داشته باشند. در سطح طبیعی سنگ و توده شن و ماسه نباید نشان آشکاری از لک شدگی وجود داشته باشد. برای کمک بیشتر به شناسایی ذرات لک کننده، شن و ماسه رو می توان در دوغاب آهک غوطه ور ساخت. 

سرطان بتن

در مطالب قبلی ویژگی های زیادی در ارتباط با مصالح سنگی و تاثیرات آن بر قیمت شن و ماسه بیان شد. در ادامه به بررسی ویژگی دیگری از مصالح سنگی می پردازیم که در صورت توجه نکردن به آن می تواند سبب بروز صدومات جبران ناپذیری به دوام پروژه های عمرانی وارد آید.

اگر تا به حال اسم سرطان بتن را نشنیده اید باید بگوییم که سرطان بتن نوعی خرابی مرتبط با دوام است سبب بروز خرابی و ترک در بتن شده و منشا اصلی آن مصالح سنگی شن و ماسه و تا حدودی سیمان است.  در ادامه به بررسی دقیق تر آن می پردازیم و در ادامه نکاتی در ارتباط با تاثیر آن بر قیمت شن و ماسه ذکر می کنیم:

همانطور که می دانیم بتن محیطی قلیایی دارد. PH بتن معمولا در محدوده 11 الی 13 قرار می گیرد . سنگدانه های دارای مقادیر سیلیس بالای می تواند با یون هیدروکسید قلیایی موجود در بتن واکنش دهد. این واکنش زمانی خطرناک می شود که انبساط قابل توجهی ایجاد کند و سبب بروز ترک از دورن جسم بتن گردد.

واکنش قلیایی سنگدانه ها عموما به دو شکل ممکن است اتفاق افتد. واکنش قلیا- سیلیس (ASR) و واکنش قلیا کربنات (ACR) . واکنش قلیا – سیلیس معمولا نسبت به واکنش قلیا- کربنات نگرانی بیشتری را به وجود می آورد زیرا احتمال وجود کانی های سیلیس فعال در شن و ماسه بیشتر است. 

واکنش قلیایی سنگدانه ها

معمولا سنگدانه هایی که این نوع واکنش پذیری را از خود نشان می دهند دارای مقادیر معینی از سیلیس فعال اند. به همین دلیل است که منابعی که دارای سنگدانه های با مقادیر بالای سیلیس هستند عموما باید قیمت شن و ماسه پایین تری داشته باشند.

واکنش قلیا-سیلیس بر اساس نوع سیلیس فعال به دو گونه تقسیم بندی می شوند:

  1. واکنش قلیا سیلیس ناشی از کانی های سیلیس بلوری ضعیف یا نیمه پایدار و شیشه های آتشفشانی یا مصنوعی: در صورتی که مقادیر فعال در این سنگدانه ها در محدوده  %1 وزن سنگدانه باشد، این سنگدانه ها در محیط های بتن با قلیاییت بالا مستعد خرابی است که معمولا این نوع خرابی خود را پس از ده سال نشان می دهند.
  2. واکنش قلیا – سیلیس ناشی از انواع مختلف کوارتز یا کوارتز درشت دانه: در صورتی که مقادیر ترکیب با واکنش پذیری بالا در سنگدانه های حاوی کوارتز بالا تر %5 جرم سنگدانه باشدو مقدار قلیاییت بتن بالا باشد امکان بروز خرابی و بروز ترک در فاصله 10 سال از احداث سازه بتنی وجود دارد.

لازم به ذکر است که رطوبت عامل مهمی در واکنش میان قلیا-سیلیس است. یعنی اگر از سنگدانه های فعال در ساخت بتن استفاده کنیم اما بتن نفوذ پذیری پایینی داشته باشد طبیعتا میزان خرابی کند تر خواهد بود.

امروزه جهت ساخت پروژه های بزرگ ملی مخصوصا پروژه هایی که در محیط های پرخطر از دیدگاه دوام بتن ساخته می شود ، موضوع سنگدانه های فعال از اهمیت ویژه ای برخوردار است که می تواند سبب کاهش قیمت شن و ماسه در این معادن گردد.

نشانه های واکنش قلیا سیلیس در سنگدانه ها

نشانه های معمول این نوع خرابی به صورت یکی از موارد زیر ظاهر می شود:

  • شبکه ای از ترک های نقشه ای
قیمت شن و ماسه
  • درز های بسته یا پکیده
  • جابه جایی نسبی بخش هایی از سازه یا شکسته شدن قطعاتی از سطح بتن (پریدگی)

از آن جا که خرابی های ناشی از سرطان بتن حالت آهسته دارد، خطر خرابی فاجعه بار پایین است. اما به هر حال واکنش قلیایی سنگدانه ها مشکلاتی را از نظر بهره برداری از سازه ایجاد کرده و دیگر مکانیزم های خرابی مانند خرابی های ناشی از سیکل های یخ زدن و آب شدن یا ورود یون های کلراید را شدت می بخشد.

مکانیزم واکنش قلیایی سنگدانه ها

در واکنش قلیا-سیلیس در شن و ماسه فعال ، ژلی تشکیل می شود که با کشیدن آب از خمیر سیمان منبسط می شود. این ژل با جذب رطوبت موجود در سنگدانه و خمیر سیمان افزایش حجم پیدا کرده و با اطراف خود فشار وارد می کند. به همین دلیل باعث بروز خرابی و ترک در بتن می شود.

در واکنش قلیایی خرابی از داخل بتن و از تک تک سنگدانه های بتن سرچشمه می گیرد. به همین دلیل نام سرطان بتن را بر روی آن گذاشته اند.

عوامل تاثیر گذار بر واکنش قلیایی سنگدانه ها

برای ایجاد واکنش قلیایی سنگدانه ها وجود سه شرط زیر الزامی می باشد:

  • وجود اشکال مختلف سیلیس فعال در شن و ماسه مورد استفاده در بتن
  • قلیاییت بالای محیط بتن ( که می تواند ناشی از وجود سیمان زیاد یا استفاده نکردن از افزودنی های پوزولانی مانند میکروسیلیس باشد.)
  • وجود رطوبت کافی

کنترل بروز سرطان بتن

بهترین راه جلوگیری از بروز خرابی های ناشی از سرطان بتن انجام تدابیر پیشگیرانه قبل از بتن ریزی است. ( این خرابی درست مانند بیماری سرطان راه درمانی قطعی نداشته و فقط باید تا حد امکان از بروز این خرابی جلوگیری کرد. ) این پیشگیری می تواند شامل موارد زیر باشد:

  • انجام تست های لازم بر روی مصالح شن و ماسه مورد استفاده
  • کاهش میزان قلیاییت بتن با استفاده مواد پوزولانی جایگزین سیمان مانند سرباره و میکروسیلیس
  • کاهش نفوذ پذیری بتن با اصلاح طرح اختلاط بتن

شناسایی سنگدانه های بالقوه فعال

بررسی تاریخچه عملکرد بتن در محل، بهترین روش ارزیابی آسیب پذیری سنگدانه در برابر خرابی های ناشی از سرطان بتن است. بدین منظور باید حداقل 15 سال از عمر بهره برداری بتن موجود سپری شده باشد.  همچنین باید نسبت های مخلوط، اجزای تشکیل دهنده و محیط بهره برداری بتن موجود و بتن پیشنهادی مورد مقایسه قرار گیرد .در صورتی که نتایج بدست آمده از این روش ناکافی باشد می توان برای تایید نتایج از آزمایش های جدول زیر بهره برد. 

لازم به ذکر است که از آزمایشات نباید برای اعلام نامناسب بودن استفاده از سنگدانه های بالقوه فعال استفاده کرد . زیرا با انتخاب دقیق مواد سیمانی می توان حتی از سنگدانه های فعال به شکل ایمن استفاده کرد.

در جدول زیر برخی از آزمایش های موجود جهت تشخیص سنگدانه های فعال ارائه می شود:

 

 

قیمت شن و ماسه

نتیجه گیری

واکنش قلیایی سنگدانه های فعال یا اصطلاحا سرطان بتن یک نوع خرابی دوامی سازه های بتنی است که از به کار بردن سنگدانه های فعال در بنن ناشی می شود.  این خرابی ها با اینکه در سنین بالاتر خود را نشان می دهد اما بعد از بروز می تواند با ورد رطوبت و املاح مضر به درون بتن روند خرابی سازه بتنی را تشدید کند . بهترین راه جلوگیری از بروز این پدیده در بتن لحاظ کردن این موضوع در انتخاب سنگدانه ها در کنار قیمت شن و ماسه در ابتدای پروژه است.

سخن پایانی

با وجود قیمت شن و ماسه کم نسبت به دیگر مواد تشکیل دهنده بتن، اما عدم توجه به ویژگی های ساختاری سنگدانه می توان سبب افزایش قیمت بتن شود. در این مقاله به بررسی برخی از مهمترین ویژگی های ذاتی سنگدانه پرداخته شد که این ویژگی های تاثیرات زیادی بر روی بتن های سازه های به خصوص صنعتی که در معرض آسیب های مختلف قرار می گیرند  می شود . لذا نیاز است سنگدانه های مصرفی در بتن با توجه به الزامات و شرایط بهره برداری بتن، انتخاب و استفاده گردند. 

اشتراک گذاری Telegram Facebook WhatsApp Twitter